Szkółkarstwo - strona g��wna  
       
 

Zapraszamy na nasze portale:

ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

 

Szukaj: w roku:

OGLNE

NAWO?ENIE ?ELAZEM

Dr Piotr Chochura

Numer archiwalny: 04/2005


?elazo jest odpowiedzialne za wiele wa?nych funkcji w ro?linie. Jego niedobr mo?na stosunkowo ?atwo i bezb??dnie zdiagnozowa? na podstawie typowych objaww, jakie wyst?puj? na najm?odszych cz??ciach ro?lin. Mikroelement ten nie jest bowiem przemieszczany ze starszych organw, gdzie ulega silnemu zwi?zaniu. Charakterystycznym objawem niedostatecznej zawarto?ci Fe w ro?linie jest chloroza, pocz?tkowo w postaci ja?niejszych plam pomi?dzy nerwami. Przy bardzo silnym niedoborze tego sk?adnika li?cie i wierzcho?ki ro?lin staj? si? ??te, a nawet bia?awe. W konsekwencji wierzcho?ki wzrostu zamieraj?. Oprcz spadku plonu kwiatw czy owocw, chloroza pogarsza walory dekoracyjne ro?lin ozdobnych, a tym samym ich warto??.


Wymagania ro?lin

Ro?liny maj? zr?nicowane wymagania w stosunku do ?elaza. Spo?rd krzeww lub krzewinek bardzo wra?liwe na jego niedobr s? te z rodzajw: Buxus, Calluna, Erica, Chamaecyparis, Cytisus, Hamamelis, Hibiscus, Hypericum, Jasminum, Rhododendron (fot. 1). Objawy chlorozy spotyka si? te? cz?sto na hortensjach (Hydrangea sp. — fot. 2), a tak?e na innych ro?linach drzewiastych (fot. 3), w tym iglastych (fot. 4).


Fot. 1. Objawy chlorozy na li?ciach r?anecznika


Fot. 2. hortensji


Fot. 3. magnolii


Fot. 4. jod?y

Przyczyny niedoboru ?elaza

Oprcz zwyk?ego wyczerpania zapasw Fe w glebie, bardzo cz?sto dochodzi do uwsteczniania ?elaza na drodze reakcji z fosforanami lub w?g­lanami (np. po wapnowaniu). Przy zbyt wysokim pH powstaj?cy wodorotlenek ?elazowy wytr?ca si? w postaci zwi?zkw nierozpuszczalnych w wodzie, a tym samym ?elazo przechodzi w form? niedost?pn? dla ro?lin. Dost?pno?? tego mikroelementu, a tak?e manganu, miedzi i cynku wzrasta wraz z zakwaszeniem gleby. Czynnikiem mog?cym ograniczy? pobieranie ?elaza jest antagonizm jonowy — za wysokie st??enie manganu, miedzi czy cynku. Upo?ledzenie pobierania Fe nast?puje rwnie? w warunkach deficytu ?wiat?a oraz braku tlenu w strefie korzeniowej.

Nawozy ?elazowe

Jako ?rd?o ?elaza w nawo?eniu ro?lin ogrodniczych wykorzystuje si? siarczan ?elaza dwuwarto?ciowego lub, cz??ciej, nawozy zawieraj?ce ?elazo w formie schelatowanej. Form? mineraln? (FeSO4 x 7H2O) o zawarto?ci 20,2% Fe wykorzys­tuje si? do nawo?enia upraw w polu i prowadzonych w pod?o?ach tradycyjnych pod os?onami. Zazwyczaj ca?? dawk? wprowadza si? przedwegetacyjnie doprowadzaj?c zawarto?? ?elaza do 50 mg Fe/dm3 pod?o?a, co powinno wystarczy? na ca?y okres wegetacji.

W systemach uprawy z fertygacj? zawarto?? ?elaza w po?ywce nale?y utrzymywa?
na poziomie 1–2 mg Fe/dm3 wykorzystuj?c nawozy chelatowe. W uk?adach z kroplowym nawadnianiem polecana jest tylko taka forma tego mikroelementu, w przeciwnym bowiem razie wodorotlenek ?elazowy mo?e spowodowa? zatkanie kapilar.

Co to s? chelaty?

S? zwi?zkami chemicznymi o skomplikowanej budowie (np. najpopularniejszy EDTA to kwas etylenodiaminotetraoctowy) tworz?cymi specyficzne — tzw. ligandowe — wi?zanie z kationami metali (np. Fe+2, Fe+3, Zn+2, Cu+2). Ich wspln? cech? charakterystyczn? jest bardzo dobra rozpuszczalno?? w wodzie i niska sta?a dysocjacji. Dzi?ki temu chroni? ?elazo przed uwstecznianiem w ?rodowisku korzeniowym. Ro?lina pobiera ca?? cz?s­teczk? kompleksu metal-chelat i dopiero w jej organizmie nast?puje oddzielenie jonu metalu od chelatora. Stabilno?? i trwa?o?? chelatu zale?y od jego budowy, a tak?e od pH ?rodowiska, dost?pu ?wiat?a i czasu przechowywania. Po?ywki i nawozy chelatowe nale?y chroni? przed dost?pem ?wiat?a i nie przechowywa? ich zbyt d?ugo. W tabeli 1 zestawiono zwi?zki chemiczne najcz??­ciej u?ywane jako chelaty nawozowe i zakresy pH, w jakich chelaty zapewniaj? dost?pno?? ?elaza.

W zale?no?ci od charakteru zwi?zku, nawozy te mog? zawiera? r?ne ilo?ci ?elaza, zazwyczaj 6–13% Fe (tab. 2). Oprcz g?wnego sk?adnika, s? w nich jony towarzysz?ce — amonowy (NH4+), siarczanowy (SO4) i sodowy (Na+). Nale?y je uwzgl?dnia? w bilansie sk?adnikw pokarmowych, zw?aszcza gdy ro?liny uprawiane s? w pod?o?ach tradycyjnych (np. torfowych), w ktrych zalecana zawarto?? ?elaza wynosi 50 mg Fe/dm3 pod?o?a (oznaczenie w wyci?gu Lindseya). Orientacyjne dawki nawozu (6–7% Fe) polecane podczas uprawy ro?lin ogrodniczych to:

  • zapobiegawczo 1 g/m2,
  • przy ?rednim niedoborze 5 g/m2,
  • przy silnym deficycie 10 g/m2.

Nawz najlepiej rozpu?ci? w wodzie i podla? ro?liny roztworem. Dla upraw pojemnikowych zalecane jest, w zale?no?ci od niedoboru, 25–50 ml roztworu o st??eniu 0,25% (2,5 g/l wody) na litr obj?to?ci doniczki.

Chelaty ?elaza wykorzystuje si? rwnie? do dokarmiania dolistnego, gdy zachodzi potrzeba bardzo szybkiego dostarczenia tego sk?adnika do li?­ci.
Po opryskaniu ro?lin roztworem nawozu o st??eniu 0,1–0,2% (1–2 g na litr wody) chloroza zanika zazwyczaj po up?ywie 7–10 dni. Roztwory wodne chelatw-Fe s? barwy jasnobr?zowej. Cz?s­to po zabiegu pozostaj? na li?ciach br?zowe plamy, ktre obni?aj? warto?? dekoracyjn? ro?lin. Mo?na je ?atwo usun?? za pomoc? ma?o intensywnego deszczowania, 4–6 dni po zabiegu, ktre sp?ucze pozosta?o?ci chelatu.

Jaki nawz wybra??

Na rynku dost?pne jest wiele nawozw pojedynczych zawieraj?cych ?elazo w formie chelatw. Kosztuj? one a? 25–90 z? za kilogram. Uwzgl?dniaj?c stosunkowo nisk? zawarto?? g?wnego sk?adnika s? to najdro?sze nawozy u?ywane przez ogrodnikw. Z tego powodu bardzo istotne jest zapobieganie niedoborom ?elaza na etapie przygotowania pola lub pod?o?a do uprawy. Wykonanie analizy chemicznej powinno wi?c by? elementarn? czynno?ci? przed rozpocz?ciem produkcji.

Je?li jednak zastosowanie chelatu oka?e si? konieczne, to decyduj?c si? na zakup okre?-
lonego produktu nale?y zwrci? uwag? na rodzaj zwi?zku, z ktrego wykorzystaniem wyprodukowano nawz. Czynnikiem decyduj?cym o wyborze nawozu jest odczyn gleby lub pod?o?a. Je?eli pH jest ni?sze od 6,0 — wystarczy EDTA, przy pH 6,0–7,0 wskazane jest DTPA lub HEDTA, a gdy pH przekracza 7,0, nale?y zastosowa? EDDHA lub EDDHMA. Wszystkie kompleksy ?elaza s? trwa?e w niskim pH, tote? nic nie stoi na przeszkodzie, ?eby u?y? — na przyk?ad — EDDHMA do uprawy prowadzonej przy pH 5,5, cho? b?dzie to rozrzutne (najta?sze s? bowiem chelaty na bazie EDTA, a najdro?sze — formy EDDHA i EDDHMA). Natomiast korzystanie z EDTA lub DTPA powy?ej granicy zalecanego pH
(tab. 1) nie chroni zawartego w nim ?elaza przed uwstecznianiem.

Tabela 1. Trwa?o?? chelatw ?elaza, w zale?no?ci od pH gleby lub pod?o?a

Tabela 2. Przyk?adowe pojedyncze nawozy chelatowe zawiera­j?ce ?elazo

Warto pami?ta?, ?e ?elazo jest rwnie? sk?adnikiem nawozw mikroelementowych wielosk?adnikowych, a tak?e nawozw "kompletnych", zawieraj?cych wszystkie sk?adniki pokarmowe. Zazwyczaj mikroelementy zawarte w takich nawozach, a zw?aszcza ?elazo, s? schelatowane (najcz??ciej EDTA). Taka informacja jest umieszczona na opakowaniu. Zapewnia to pokrycie potrzeb pokarmowych ro?lin co do ?elaza, bez potrzeby dodatkowego dokarmiania tym sk?adnikiem. W praktyce nie spotyka si? jednak zatrucia ro?lin ogrodniczych ?elazem.


powrt

 

Hasło Ogrodnicze| plantpress.pl | kontakt | polityka prywatności
  © 1998-2018 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materiały umieszczone na portalu www.szkolkarstwo.pl objęte są ochroną wynikającą z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a właścicielem ich autorskich praw majątkowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, iż dalsze rozpowszechnianie aktualnych artykułów opublikowanych na portalu www.szkolkarstwo.pl jest zabronione niezależnie od celu w jakim rozpowszechnienie miałoby nastąpić, lub użytego środka przekazu.