Szkółkarstwo - strona g��wna  
       
 

Zapraszamy na nasze portale:

ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

 

Szukaj: w roku:

RO?LINY OZDOBNE

SZK?KARSTWO RO?LIN OZDOBNYCH W POLSCE (CZ. IV). GOSPODARKA, TECHNOLOGIA, ORGANIZACJA...

Dr Adam Marosz

Numer archiwalny: 06/2005


W poprzednich cz??ciach tego cyklu Autor przedstawi? liczb? i struktur? agrarn? polskich szk?ek ("Szk?karstwo" 4/2004), analiz? zatrudnienia ("Szk?karstwo" 4/2005), wielko?? i warto?? produkcji materia?u szk?karskiego ("Szk?karstwo" 5/2004 i 1/2005) oraz jego ceny w Polsce i za granic? ("Szk?karstwo" 2/2005). Wszystkie informacje pochodz? z szacunkw otrzymanych na podstawie bada? ankietowych, ktre Autor przeprowadzi? w latach 2000–2002 (red.).


Poziom rozwoju spo?eczno-gospodarczego

Produkcja ro?lin ozdobnych jest uzale?niona od rozwoju spo?eczno-gospodarczego, ktry determinuje wielko?? kapita?u inwestycyjnego, dost?pno?? ?rodkw produkcji pozwalaj?cych na wdra?anie post?pu i popraw? organizacji, a tak?e wp?ywa na poziom i struktur? potrzeb spo?ecze?stwa.

Rozwj gospodarczy w danym kraju najlepiej odzwierciedla wielko?? produktu krajowego brutto (PKB) w przeliczeniu na 1 mieszka?ca. W Polsce warto?? ta w 2000 roku wynios?a niewiele ponad 4 tys. dolarw i by?a ponad pi?? razy ni?sza ni? w Holandii, Niemczech czy Wielkiej Brytanii (w tych krajach wynosi?a 22–23 tys. dolarw). Wzrost warto?ci PKB na 1 mieszka?ca w latach 1990–2000 by? tak?e najni?szy w Polsce i wynis? nieca?e 800 dolarw, podczas gdy w Niemczech ponad 2 tys. dolarw, w Holandii oko?o 3 tys. dolarw, a w Wielkiej Brytanii ponad 6,5 tys. dolarw. O ni?szym poziomie rozwoju spo?eczno-gospodarczego Polski ?wiadczy tak?e znacznie wy?szy udzia? ludno?ci rolniczej w oglnej liczbie osb aktywnych zawodowo oraz mniejsza liczba mieszka?cw przypadaj?ca na jednego zatrudnionego w rolnictwie. W Polsce w rolnictwie zatrudnione jest 11,4 % osb czynnych zawodowo, prawie 12 razy wi?cej ni? w Wielkiej Brytanii, 9 razy wi?cej ni? w Niemczech i 7 razy wi?cej ni? w Holandii. Polski rolnik w 2000 roku produkowa? — w przeliczeniu — tylko dla 8,7 mieszka?cw, podczas gdy holenderski dla 52,4, niemiecki dla 76,9, a brytyjski dla 109.

Ten ni?szy poziom rozwoju stawia nasze szk?karstwo w mniej korzystnej sytuacji ni?
w porwnywanych krajach "starej" UE. Obserwowany w latach 90. ub. wieku szybki rozwj spo?eczno-gospodarczy Polski pozwala jednak przypuszcza?, ?e ten trend b?dzie kontynuowany. Polska jest potencjalnie bardzo du?ym rynkiem zbytu. W 2002 roku zamieszkiwa?o nasz kraj ok. 38,2 mln osb, ktre przy wy?szym poziomie zamo?no?ci skieruj? swoje zainteresowanie m.in. w stron? ro?lin ozdobnych.

Post?p techniczny i technologiczny

W Polsce produkcja szk?karska istnieje od pocz?tku XIX wieku, czyli niewiele krcej ni?
w Niemczech czy Wielkiej Brytanii. Rozwj tej bran?y przebiega? jednak w trudnych warunkach ekonomicznych i politycznych. Po II wojnie ?wiatowej centralnie sterowana gospodarka oraz zamkni?cie si? kraju na Zachd spowodowa?y spore op?nienia w post?pie technicznym, technologicznym oraz biologicznym. Zmiany po 1989 roku pozwoli?y na popraw? tej sytuacji. Polscy producenci szybko nadrabiaj? op?nienia inwestuj?c w mechanizacj?, nowoczesne systemy nawadniania, infrastruktur? oraz pozyskuj? nowe odmiany. R?nice, zw?aszcza w stosunku do szk?karstwa Holandii i Niemiec, s? jednak wci?? znaczne.

Wysokie koszty robocizny i zmiany w przepisach dotycz?cych ochrony ?rodowiska zmuszaj? szk?karzy zachodnioeuropejskich do wprowadzania coraz bardziej zmechanizowanych i zautomatyzowanych technologii produkcji. Koszty si?y roboczej w gospodarstwach niemieckich stanowi? dzi? szacunkowo 40–50% ich rocznych przychodw. Ograniczanie liczby pracownikw i zast?powanie ich prac? maszyn (fot. 1) staje si? konieczno?ci?. O znaczeniu mechanizacji w szk?kach zachodnioeuropejskich ?wiadczy coraz wi?ksza popularno?? odbywaj?cych si? co pi?? lat w najwi?kszym regionie szk?karskim Niemiec — Szlez­wiku-Holsztynie — targw po?wi?conych mechanizacji tej bran?y (kolejna edycja — w 2006 r). W Polsce, jak wynika z przeprowadzonych bada?, tylko niektre szk?ki inwestuj? w zakup specjalistycznych maszyn. Dla wielu szk?karzy maszyny s? zbyt drogie i ci?gle bardziej op?aca si? im zatrudnia? ludzi. Wynika to rwnie? z du?ego rozdrobnienia gospodarstw. Szans? dla naszych szk?karzy mog? by? grupy producenckie i wsplne zakupy maszyn oraz ?rodkw produkcji.


Fot. 1. Ograniczanie liczby pracownikw i u?ycie maszyn staje si?
na Zachodzie konieczno?ci?

W Europie Zachodniej coraz wi?cej szk?ek przechodzi na systemy uprawy ro?lin w zamkni?tym obiegu wody (fot. 2), z automatyzacj? wi?kszo?ci prac. Du?? pomoc? w osi?ganiu tak wysokiego poziomu technologicznego s?u?? producentom na Zachodzie stacje do?wiadczalne, prowadz?ce badania z tej dziedziny, cz?sto koordynowane lub zlecane przez organizac­je zwi?zkowe producentw i w du?ej mierze finansowane przez ogrodnikw. Wi?kszo?? prowadzonych obecnie do?wiadcze? wi??e si? z ochron? ro?lin, doborem pod?o?y, wody, nawo?enia czy skracaniem czasu uprawy. Poza wprowadzaniem post?pu technicznego tamtejsi producenci coraz wi?cej uwagi po?wi?caj? tak?e ci?g?emu doskonaleniu organizacji pracy w szk?ce, co pozwala na zwi?kszanie jej wydajno?ci. W Polsce niskie koszty si?y roboczej powoduj?, i? szk?karze nie przywi?zuj? wi?kszej wagi do organizacji pracy, co potwierdzaj? wyniki przeprowadzonych przeze mnie bada?. Nie zaobserwowa?em bowiem zmniejszania si? liczby zatrudnionych pracownikw w przeliczeniu na hektar szk?ki wraz ze wzrostem skali produkcji (z wyj?tkiem gospodarstw najwi?kszych).


Fot. 2. Na zachodzie Europy coraz wi?cej szk?karzy przechodzi na zamkni?ty obieg wody (tutaj zbiornik na wod? zbieran? z zagonw zamontowano pod pod?og? szklarni)

Poziom inwestycji w szk?kach zale?y ?ci?le od wielko?ci gospodarstw. Im wi?ksza jest skala produkcji, tym niezb?dniejsze staje si? inwestowanie w maszyny i oszcz?dne systemy uprawy. Szk?karstwo w Niemczech koncentruje si? w niewielkiej liczbie du?ych szk?ek i z ka?dym rokiem ma?ych gospodarstw ubywa.
W 1999 roku 28% szk?ek w tym kraju mia?o powierzchni? mniejsz? ni? 2 ha, 28% dysponowa?o powierzchni? 2–5 ha, a 44% — powy?ej 5 ha. Tendencja powi?kszania area?u obserwowana jest tak?e w Holandii, chocia? procesy te przebiegaj? tam znacznie wolniej. Cech? charakterystyczn? szk?karstwa holenderskiego, zw?aszcza rejonu Bos-
koop, s? ci?gle gos­podarstwa ma?e, ale o okre?lonej, nieraz bardzo w?skiej specjalizacji. Pozwala im to — nawet na niewielkim areale — na wprowadzanie post?pu wymuszonego warunkami gospodarowania. Z danych statystycznych wynika, ?e w Holandii w 1975 roku 63% szk?ek mia?o powierzchni? poni?ej hektara, 25,2% — 1–3 ha, 6,1% — 3–5 ha i 5,7% — powy?ej 5 ha. W 1995 roku udzia? szk?ek najmniejszych obni?y? si? do 48,3%. Do 32,9% wzrs? udzia? szk?ek z area?em 1–3 ha, do 8,9% z area?em 3–5 ha i a? do 10,6% z area?em powy?ej 5 ha. W Polsce produkcja szk?karska charakteryzuje si? rwnie? bardzo du?ym rozdrobnieniem, co potwierdzi?y wyniki Powszechnego Spisu Rolnego (czyt. "Szk?karstwo" 4/2004).

Organizacja bran?y szk?karskiej w Polsce...

W rozwoju szk?karstwa ozdobnego, podobnie jak i innych ga??zi ogrodnictwa, ogromn? rol? odgrywa wsp?praca producentw w r?nych zwi?zkach oraz zrzeszeniach. Pierwsze organizacje zwi?zkowe zrzeszaj?ce polskich szk?karzy powsta?y przed wojn? i mia?y za zadanie uporz?dkowanie dzia?alno?ci licznych w tym czasie szk?ek. W 1924 roku utworzono Polski Zwi?zek Wytwrcw Drzew i Krzeww, ktry dba? m.in. o czysto?? odmianow? oraz w?a?ciw? jako?? ro?lin. Obecnie istnieje Zwi?zek Szk?karzy Polskich (ZSzP), ktry w porwnaniu z siostrzanymi zagranicznymi organizacjami jest zwi?zkiem bardzo m?odym i niezbyt silnym. Powsta? w 1991 roku, a w 2005 r. skupia? oko?o 142 cz?onkw, co stanowi zaledwie 4,4% liczby polskich szk?ek ro?lin ozdobnych. Na tle ca?ego sektora ogrodniczego nale?y go jednak uzna? za najpr??niej dzia?aj?c? organizacj? producentw. Aktywno?? ZSzP jest dwukierunkowa. Po pierwsze, dzi?ki organizowaniu konferencji i spotka? samych cz?onkw, daje im mo?liwo?? ?ledzenia najnowszych osi?gni?? w dziedzinie produkcji czy rozwoju krajowego i europejskiego rynku szk?karskiego, a tak?e wzajemnej wymiany do?wiadcze?. Po drugie, zwi?zek prowadzi dzia?alno?? promocyjn? na rzecz swoich cz?onw, ale po?rednio korzysta z niej ca?y sektor. Ta dzia?alno?? promocyjna polega przede wszystkim na wydawaniu katalogw ro?lin i firm w j?zyku polskim oraz angielskim, a tak?e rosyjskim. Du?ym osi?gni?ciem jest organizowanie od 1992 roku corocznej wystawy — pocz?tkowo krajowej, p?niej mi?dzynarodowej — "Ziele? to ?ycie", ktra uzyska?a du?y rozg?os w ca?ej Europie. O wysokiej ?wiadomo?ci cz?onkw zwi?zku co do roli promocji i reklamy w rozwoju rynku zbytu ?wiadczy powo?anie przez ZSzP w 1999 roku Agencji Promocji Zieleni (APZ), ktra ma je prowadzi? profesjonalnie i bardziej efektywnie.

Wysoka jest rwnie? ?wiadomo?? cz?onkw ZSzP co do konieczno?ci ?cis?ej wsp?pracy z sieciami sklepw ogrodniczych jako jednego z warunkw dalszego rozwoju szk?karstwa. Szans? na rozwini?cie takiej wsp?pracy daje powo?anie pod koniec lat 90. ub. wieku organizacji reprezentuj?cej handel detaliczny, czyli Stowarzyszenia Centrw Ogrodniczych (SCO). Nie ma jednak wsp?pracy (lub jest ona bardzo s?aba) pomi?dzy innymi organizacjami ogrodniczymi w Polsce. Dawne stowarzyszenia, takie jak Polski Zwi?zek Ogrodnikw (PZO) czy Stowarzyszenie In?ynierw i Technikw Ogrodnictwa (SITO), s? do?? s?abe. Niewielka liczba cz?onkw, brak aktywno?ci zrzeszonych i ma?a wsp?praca mi?dzy sob? s? przyczyn? tego, ?e bran?a producentw ro?lin ozdobnych nie jest brana pod uwag? w polityce rolnej, tworzeniu przepisw i ustaw.

i za granic?

W krajach z najlepiej obecnie rozwini?tym szk?karstwem ro?lin ozdobnych, w Niemczech
i Holandii s? najd?u?sze tradycje we wsplnym dzia?aniu w zakresie szk?karstwa. Zwi?zek Szk?karzy Niemieckich (BdB — Bund deutscher Baumschulen) oraz Zwi?zek Szk?karzy Holenderskich (NBvB — Nederlandense Bund von Boomkwekers) powsta?y ju? w pocz?tkach
XX wieku i zrzesza?y w 2000 roku, odpowiednio, oko?o 1400 i 1800 szk?ek, co stanowi 34% i 36% oglnej liczby gospodarstw w tych krajach. Niemiecki zwi?zek, podzielony na 17 stowarzysze? regionalnych, jest jednym z pr??niej dzia?aj?cych zwi?zkw. Podejmuje dzia?ania w wielu dziedzinach — z zakresu ochrony ?rodowiska, sprzeda?y ro?lin, organizacji pracy, dokszta?cania cz?onw zwi?zku, dzia?alno?ci mened?erskiej czy koordynacji bada? naukowych (czyt. te? "Szk?karstwo" 6/2004).

Najlepiej jednak sektor szk?karski wydaje si? zorganizowany w Holandii. Wyst?puje tu nie tylko pozioma wsp?praca szk?karzy z sob?, ale tak?e bardzo dobre powi?zania pionowe z innymi sektorami gospodarki kwiaciarskiej i ogrodniczej oraz z jednostkami z otoczenia ogrodnictwa. Wsp?dzia?anie holenderskich organizacji ogrodniczych z sob? oraz z organizacjami handlowymi, instytucjami zajmuj?cymi si? badaniami rynku, promocj?, kwalifikacj? zdrowotno?ci i jako?ci, z firmami hodowlanymi i o?rodkami bada? naukowych umo?liwia wymian? wiedzy i owocuje wsplnym poszukiwaniem najbardziej efektywnego podej?cia do rynku. Zwi?zek Szk?karzy Holenderskich utrzymuje sta?? wsp?prac? z Federacj? Organizacji Rolniczych (LTO-Nederland) reprezentuj?c? interesy ca?ego sektora rolnego w Holandii. W ramach zwi?zku szk?karze mog? zrzesza? si? w tematyczne grupy producentw dla poszczeglnych ga??zi produkcji, np. drzew le?nych, drzew i krzeww owocowych, drzew alejowych i parkowych, krzeww ozdobnych, r? oraz bylin. Jednym z celw organizacji zwi?zkowych w Holandii czy w Niemczech jest informowanie, edukowanie i nak?anianie szk?karzy do produkcji przyjaznej ?rodowisku. Szczeglnie du?? rol? w tej kwestii odgrywa NBvB w Holandii, ktra to organizacja przyk?ada wag? do systemw nawo?enia w szk?ce, jako?ci wody oraz problematyki odpadw.

W Holandii dzia?a te? wiele firm eksportowych, ktrych interesy reprezentuje Krlewski Zwi?zek Handlu Hurtowego Cebul i Produktw Szk?karskich (KBGBB). Stanowi on
silny front w obronie interesw swych cz?onkw. Jednym z wa?niejszych jego zada? jest znoszenie krajowych i mi?dzynarodowych utrudnie? handlowych. Tam, gdzie maj? one charakter fitosanitarny, zwi?zek ?ci?le wsp?pracuje z Zak?adami Fitopatologii Ro?lin. Du?e znaczenie w holenderskim szk?karstwie odgrywa te? Krlewskie Towarzystwo Ogrodnicze z Boskoop (KVBC). Pocz?tki tej organizacji zwi?zane s? z produkcj? drzew owocowych i si?gaj? XIX wieku. Obecnie cia?o to odgrywa bardzo wa?n? rol? w ocenie drzew i krzeww ozdobnych oraz bylin. Wyniki ocen publikowane s? w roczniku "Dendroflora" wydawanym przez KVBC oraz Holenderskie Towarzystwo Dendrologiczne. Publikacje przyczyniaj? si? do uzyskania lepszego asortymentu handlowego, a podsumowania w j?zyku angielskim i niemieckim sprawiaj?, ?e informacje te maj? szeroki zasi?g.

Ogromne znaczenie w promocji szk?karskiego materia?u w kraju i za granic? odgrywa Plant Publicity Holland (PPH), organizacja powsta?a w 1952 roku.
W znacznym stopniu finansowana jest ze sk?adek szk?karzy holenderskich, ktrzy maj? wp?yw na jej kierunki dzia?a?. Celem PPH jest zwi?kszanie krajowego i mi?dzynarodowego zbytu holenderskich produktw szk?karskich oraz tworzenie w ?wiecie mocnego i dobrego wizerunku tej ga??zi rodzimego ogrodnictwa.


powrt

 

Hasło Ogrodnicze| plantpress.pl | kontakt | polityka prywatności
  © 1998-2018 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materiały umieszczone na portalu www.szkolkarstwo.pl objęte są ochroną wynikającą z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a właścicielem ich autorskich praw majątkowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, iż dalsze rozpowszechnianie aktualnych artykułów opublikowanych na portalu www.szkolkarstwo.pl jest zabronione niezależnie od celu w jakim rozpowszechnienie miałoby nastąpić, lub użytego środka przekazu.