Szkółkarstwo - strona g��wna  
       
 

Zapraszamy na nasze portale:

ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

 

Szukaj: w roku:

POD NOWĄ NAZWĄ

Tomasz Werner

Numer archiwalny: 02/2005


Jednym z najważniejszych punktów tegorocznego spotkania członków Stowarzyszenia Producentów Wysokiej Jakości Materiału Szkółkarskiego w Wiśle (30.02.–1.03.) było walne zgromadzenie, na którym ustalono nowy statut, ale już z nową nazwą organizacji — Stowarzyszenie Polskich Szkółkarzy (SPS). Zmiana nazwy ma charakter marketingowy, podstawowe założenia, a więc dostępność dla krajowych odbiorców materiału najwyższej jakości i nowych odmian, nie zmieniają się. Gdy słucha się informacji udzielanych przez członków SPS, wydaje się, że dostępnych dla nich (i ich klientów) nowych i atrakcyjnych odmian różnych gatunków sadowniczych będzie przybywać. Walnemu zgromadzeniu towarzyszyły wykłady, które dotyczyły m.in. bieżących przepisów związanych z działalnością szkółkarzy.



Zmiany w ustawie o nasiennictwie

Mgr Krzysztof Smaczyński z Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa z Warszawy omówił projekt zmian, jakie planuje się wprowadzić do ustawy o nasiennictwie z 26 czerwca 2003 roku. Jedną ze zmian będzie nałożenie na dostawcę obowiązku uwzględniania punktów krytycznych produkcji (w tym dokumentowanie ich) i ich eliminacji. W tym celu konieczne będzie planowanie produkcji i jej monitoring.

W przypadku roślin sadowniczych za materiał siewny kategorii "elitarny" lub kategorii "kwalifikowany", będzie mógł zostać uznany — wytworzony zgodnie z zasadami i odpowiedniej jako­ś­ci — materiał odmian sadowniczych wpisanych do krajowego rejestru, odpowiednich rejestrów państw członkowskich, państw trzecich lub odmian chronionych na podstawie przepisów o ochronie prawnej odmian roślin. W konsekwencji zapis dotyczący dopuszczenia do obrotu ma otrzymać następujące brzmienie: do obrotu dopuszcza się materiał siewny kategorii "elitarny" i "kwalifikowany" odmian sadowniczych wpisanych do krajowego rejestru, odpowiednich rejes­trów państw członkowskich, państw trzecich lub odmian chronionych na podstawie przepisów o ochronie prawnej odmian.

Towarzyszący roślinom kierowanym do nieprofesjonalnych odbiorców dokument dostawcy nie będzie musiał zawierać oznaczenia dostawcy. Dokument dostawcy będzie mógł być równocześnie paszportem roślin, jeśli znajdą się w nim następujące informacje: "jakość WE" (tj. Wspólnoty Europejskiej); "Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa"; nazwa odmiany, a w przypadku podkładek nazwy lub ich opis; kategoria; nazwa kraju, w którym dokonano zbioru materiału, w przypadku importu z państw trzecich. Kolejną wprowadzaną zmianą, mającą ułatwić sprzedaż kwalifikowanego materiału szkółkarskiego dla nieprofesjonalnych odbiorców, będzie zaopatrywanie go tylko w etykietę urzędową (w starej ustawie wymagany był jeszcze wypis ze świadectwa kwalifikacji). Dostawca ma także przechowywać kopię dokumentu dostawcy lub wypisów ze świadectw przez okres 3 lat od dnia ich wydania.

Walka z szarką

Tematem, który wzbudził najwięcej kontrowersji, były wytyczne dotyczące zwalczania ospowatości śliw, potocznie zwanej szarką. Wydaje się jednak, że zmiany, na przykład konieczność zachowania izolacji przestrzennej wynoszącej 500 m lub zlikwidowania uprawy szkółkarskiej po stwierdzeniu ogniska choroby, jakie wprowadziła PIORiN, są zbyt rygorystyczne i nie do zrealizowania w rzeczywistości. Stare wytyczne dotyczące zwalczania tej choroby wirusowej, jak mówili szkółkarze, były dobre i pozwalały ograniczać źródło patogenu zarówno w szkółkach, jak i sadach. Potwierdziła to obecna na spotkaniu Jad­wiga Kozłowska z katowickiego oddziału PIORiN, według której stare rozporządzenia pozwoliły na zmniejszenie o prawie 50% liczby ognisk ospowatości śliw w województwie śląskim. Tymczasem, według szkółkarzy, wprowadzane zmiany będą stymulowały wzrost nielegalnej produkcji drzewek śliw, często bez zwracania uwagi na ich zdrowotność.

Rejestracja odmian po wejściu do UE

Mgr Józef Perczak z Centralnego Ośrodka Badań Roślin Uprawnych ze Słupi Wielkiej, omówił rejes­trację i prawną ochronę odmian po wejściu Polski do UE. Obecnie krajowy rejestr (KR) odmian w Polsce jest formą rekomendac­ji, a nie systemem nakazowym. Wpis do KR zachowuje ważność 25 lat dla drzew i winorośli, a 20 lat dla krzewów i truskawek (tab. 1).

Tabela 1. Opłaty dotyczące krajowego rejestru (KR)

Prelegent podał również m.in. koszty unijnej ochrony odmian — są one wysokie (tab. 2), dlatego do ochrony na poziomie unijnym warto zgłaszać tylko odmiany najlepsze, które mogą rokować międzynarodowy sukces.

Tabela. 2. Opłaty dotyczące wyłącznego prawa do odmian
na terenie Polski i UE (CPVO)

Fundusze strukturalne

Dr Anna Litwinow z WODR w Radomiu przedstawiła fundusze, z jakich mogą skorzystać szkółkarze w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego w latach 2004–2006. Wiele z wymagań stawianych w SPO jest zbieżne z tymi z programu SAPARD. Są jednak i nowe. Jednym z warunków przyznania takich funduszy jest żywotność gospodarstwa, określona na poziomie 4 ESU. W przypadku gospodarstw szkółkarskich wystarczy uprawa szkółkarska o powierzchni 0,6 ha, aby uzyskać wymaganą wartość. Nowością jest konieczność spełnienia w dniu składania wniosku wymagań związanych z ochroną środowiska. Jeżeli w gospodarstwie funkcjonuje system nawadniania, potrzebne może być zaświadczenie wodno-prawne. Ponadto niezbędne są: atest opryskiwacza, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia na operatora tego sprzętu lub posiadanie takiego dokumentu przez osobę wykonującą zabiegi ochrony roślin w gospodarstwie, prowadzenie ewidencji zabiegów (minimum za ostatni sezon). W gospodarstwie musi być też wytyczone miejsce na nawozy i środki ochrony roślin lub konieczne jest wykazanie, że nie ma potrzeby ich składowania, gdyż wszystkie te środki kupowane są bezpośrednio przed stosowaniem i w 100% zużywane. Jak podała dr A. Litwinow, nie należy wykazywać, że do nawożenia pól używa się nawozów organicznych pochodzenia zwierzęcego. Właściciel gospodarstwa powinien także wykazać, w jaki sposób pozbywa się śmieci bytowych (np. umowa z zakładem odbierającym śmieci lub z wysypiskiem komunalnym). Podobnych zaświadczeń lub wymagań, jakie należy spełnić już w dniu składania wniosku, może być więcej, dlatego warto się z nimi wcześniej dob­rze zapoznać.

Po spełnieniu, między innymi, tych wymagań prowadzący gospodarstwo może się starać o dofinansowanie większości działań typowych dla produkcji szkółkarskiej. Nowością jest, na przykład, możliwość kupna używanych maszyn, jednak takich, których zakup nie był w ciągu ostatnich 7 lat współfinansowany ze środków publicznych.

Interesujące dla wielu szkółkarzy jest działanie 2.6 — "Infrastruktura techniczna związana z rolnictwem". W ramach tego działania można przeprowadzić: budowę lub remont dróg wewnętrznych (maksymalny zwrot kosztów to 50% nakładów, ale nie więcej niż 200 000 zł); budowę lub remont urządzeń zaopatrujących w wodę (80 000 zł); budowę lub modernizację urządzeń odprowadzających lub oczyszczających ścieki (80 000 zł); budowę lub remont urządzeń zaopatrujących w energię (120 000 zł).

Nowe odmiany

Rafał Elkner z firmy Elkap przedstawił, na podstawie informacji uzyskanych od inż. Florenta Geerdensa, szkółkarza z Belgii, oczekiwania tamtejszych szkółkarzy. Przez ostatnie 30 lat dominującą odmianą jabłoni w belgijskich szkółkach był 'Jonagold' i jego sporty. Grupa ta stanowiła 50% asortymentu odmianowego. Po wejściu Polski do UE kilkakrotnie spadły w wielu krajach Piętnastki ceny uzyskiwane za jabłka — szczególnie tych odmian, których owoców produkuje się dużo w Polsce. Konieczna — zdaniem F. Geerdensa — staje się zmiana asortymentu odmian. W grupie odmian klasycznych pozostaną wartościowe sporty 'Jonagolda', których owoce będzie można sprzedać w lepszej niż stare odmiany cenie (np. Novajo®, 'Jonagored' czy Red Prince®). Drugą podstawową odmianą będzie 'Elstar', w którego przypadku zyskują na znaczeniu czerwone sporty — Elshof®, Red Flame®. Obserwuje się wzrost zainteresowania odmianą 'Golden Delicious', należy przy tym zauważyć, że — z wyjątkiem odmiany Greenstar® — wśród nowości brak takich, których jabłka mają zieloną lub żółtą skórkę. Będące na rynku sporty 'Ambassy' i Appache®, które wywodzą się od odmiany 'Delcorf', mają ładny czerwony rumieniec i preferowaną wielkość owoców w grupie odmian o letnim terminie dojrzewania. W przypadku 'Gali' na Zachodzie wprowadzana jest do produkcji nowa paskowana Cherry Gala®, a także Galaxy® i Mondial® Gala ('Mitchgala'). Znacznie lepiej niż 'Braeburn' (którego jabłka w najcieplejszych rejonach Polski dostatecznie dorastają) zapowiadają się wcześniej się wybarwiające, a także wcześniej dojrzewające sporty tej odmiany, np. Schneider®, Hillwell®, Mariri Red®. Najczęściej sadzonymi w Europie sportami odmiany 'Fuji' są Kiku 8® oraz Raku Raku®. Do jej wcześniej dojrzewających sportów należą Azufu®, Beni Shogun® i Hirosaki®.

Można sądzić, że zachodnioeuropejskie konsorcja nie będą chciały sprzedawać polskim producentom licencji na rozmnażanie wartościowych odmian klubowych. Warto pamiętać, że niektóre z klubów dysponują znacznym kapitałem pozyskanym z opłat od kilograma sprzedanych owoców, duża część tych funduszy jest przeznaczana na akcje promocyjne. Przykładem jest klub Pink Lady®, który w 2004 ro-ku zgromadził 3 mln euro jako fundusz marketingowy, dzięki temu owoce tej odmiany promuje się, na przykład, w belgijskiej telewizji.

Jak podawał Piotr Kaczor prezes SPS, na europejskim rynku odmianowym bardzo dużo się zmieniło w ostatnich latach. Każda z większych szkółek ma w ofercie sporty 'Gali' czy 'Fuji', duża ich liczba jest bardzo podobna do siebie. Na przykład Raku Raku® ma prawie identyczne owoce, jak Kiku 8®, nie jest jednak odmianą klubową. Na rynku światowym są przy tym kluby "otwarte", a także "zamknięte". Do tej drugiej kategorii zalicza się, na przykład, klub Rubensa® czy klub Junami®, a do pierwszej np. klub Fuji Kiku 8® (owoce tej odmiany można sprzedawać poprzez będące w klubie organizacje producentów, a jeżeli nie chcą ich od nas kupić, można te owoce sprzedawać bez ograniczeń pod nazwą odmiany jako 'Fuji'). Zdaniem P. Kaczora, wprowadzaniem odmiany na rynek powinny się zajmować przede wszystkim organizacje producentów owoców, a nie szkółkarze. Według niego, odmianą, która wyróżnia się na rynku, jest na przykład Gala Must®. Uprawiana w naszych warunkach klimatycznych daje owoce o intensywnym czerwonym rumieńcu, niespotykanym w zachodniej Europie. SPS promowało w 2005 roku na targach szkółkarskich w Jorku m.in. odmianę 'Ligol'. Smak jej owoców był bardzo dobrze oceniany przez zwiedzających, szczególnie przez młode osoby. Odmianą, której wróży się sukces, jest także 'Ligolina'. Według prezesa, przesadzone są informacje o popycie na drzewka części odmian klubowych, dotyczy to — na przykład — Kiku 8® czy odmiany Red Prince®, których drzewka zostały w tym roku niesprzedane w wielu europejskich szkółkach. W dużej części spowodowane jest to produkowaniem w szkółkach większej liczby drzewek niż przewidziano w planie rozwojowym.

SPS zakupiło ostatnio licencję na rozmnażanie i sprzedaż odmiany 'Fuji' Beni Shogu®. Jest to sport 'Fuji', ale znacznie od niej wcześniejszy i może być uprawiany w Polsce. W planach SPS jest także zakup licencji na jeden z wcześnie dojrzewających sportów odmiany 'Braeburn'. Sprzedaż drzewek tej nowej odmiany ma być kontrolowana, aby utrudnić jej nielegalne rozmnażanie.

Środki produkcji

Krzysztof Gasparski z firmy ADOB przedstawił nową serię nawozów o nazwie ENTEC®, z inhibitorem nitryfikacji DMPP, który znacznie ogranicza wymywanie azotu. Pozwala to na lepsze wykorzystanie tego składnika przez rośliny w całym okresie wegetacji, a przez to — zmniejszenie negatywnego wpływu nawożenia azotowego na środowisko. Oferowane do tej pory nawozy innych firm o podobnych właściwościach są zbyt drogie, aby ich używanie w nawożeniu szkółek sadowniczych czy sadów było opłacalne. Dodatkową zaletą nawozów ENTEC® jest fakt, iż w swym składzie, oprócz azotu, zawierają także fosfor, potas, mag­nez i siarkę oraz mikroelementy w proporcjach odpowiednich dla stosowania w szkółkach i mają wydłużony okres działania.

Rafał Elkner polecał, między innymi, nawozy z serii Universol. Podkreślał, że dzięki zawartości kwasu cytrynowego, dobrze sprawdzają się, na przykład, w fertygacji, gdyż nie zapychają kapilarów. Dla szkółkarzy szczególnie polecany jest Universol zielony, który stymuluje wzrost wegetatywny roślin.

Paweł Barański z firmy Chłodnie KA przedstawił wymagania stawiane chłodniom szkółkarskim. Najważniejszymi parametrami, jakie należy kontrolować podczas przechowywania materiału szkółkarskiego, są temperatura oraz wilgotność względna powietrza (ta musi być utrzymana na bardzo wysokim poziomie). Podczas projektowania nowego obiektu chłodniczego trzeba uwzględnić cały cykl produkcyjny, wynikający ze specyfiki produkcji w danym gospodarstwie. Należy zaprojektować obok chłodni pomieszczenia do przechowywania, szczepienia, sortowania materiału, pomieszczenia socjalne i administracyjne, magazyn na opakowania oraz maszynownię. Wielkość pomieszczenia będzie także zależała od systemu, w jakim chce się przechowywać materiał szkółkarski. Jak mówił P. Barański, w dużych zachodnioeuropejskich szkółkach preferowane jest przechowywanie drzewek na paletach szkółkarskich.

Częstym błędem popełnianym podczas przechowywania drzewek z odkrytymi korzeniami jest wyłączanie urządzeń chłodniczych podczas mrozów i chłodzenie powietrza w chłodni za pomocą powietrza atmosferycznego. Tymczasem zmrożone powietrze ma bardzo małą wilgotność i wykorzystując je należałoby uruchamiać urządzenia zwiększające wilgotność powietrza. Według P. Barańskiego, podczas przechowywania drzewek wskazane jest regularne kontrolowanie wilgotności korzeni drzewek lub krzewów i — jeśli tego wymagają — polewanie lub zraszanie korzeni.


powrót

 

Hasło Ogrodnicze| plantpress.pl | kontakt | polityka prywatności
  © 1998-2018 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materiały umieszczone na portalu www.szkolkarstwo.pl objęte są ochroną wynikającą z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a właścicielem ich autorskich praw majątkowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, iż dalsze rozpowszechnianie aktualnych artykułów opublikowanych na portalu www.szkolkarstwo.pl jest zabronione niezależnie od celu w jakim rozpowszechnienie miałoby nastąpić, lub użytego środka przekazu.