Szkółkarstwo - strona g��wna  
       
 

Zapraszamy na nasze portale:

ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

 

Szukaj: w roku:

KOLEKCJA ODMIAN WINORO?LI

Tomasz Werner

Numer archiwalny: 02/2005


Ryszard Pi?tek (fot. 1) z Zawady ko?o Olkusza zajmuje si? upraw? winoro?li od ponad 30 lat. W niewielkim, kilkudziesi?cioarowym gospodarstwie uda?o mu si? w tym czasie zgromadzi? kilkaset odmian winoro?li. Pierwsze sadzonki otrzyma? ze stacji do?wiadczalnej ISK w ?wierkla?cu. Ju? w latach siedemdziesi?tych z tego o?rodka sprowadzi? takie odmiany, jak 'Alden' czy 'Bianca', ktre obecnie znw ciesz? si? zainteresowaniem osb decyduj?cych si? na upraw? winoro?li. W gospodarstwie produkcja szk?karska jest niewielka, a liczba sprzedawanych krzeww mie?ci si? w granicach 6–7 tysi?cy sztuk rocznie (fot. 2). Ca?y czas jednak sprowadzane s? nowe odmiany winoro?li — w wi?kszo?ci miesza?ce — z wa?niejszych ?wiatowych o?rodkw zajmuj?cych si? hodowl? tego gatunku.



Fot. 1. Ryszard Pi?tek


Fot. 2. Ukorzenione sadzonki winoro?li na zim? okryte agrow?knin?

Odmiany do kolekcji

R. Pi?tkowi du?o nowych interesuj?cych odmian winoro?li udaje si? sprowadzi? z Ukrainy, Rosji, USA, Kanady, Mo?dawii, a tak?e Czech. Coraz wi?cej ciekawostek pochodzi rwnie? od krajowych hodowcw, kilka uzyskano tak?e w gospodarstwie (fot. 3).


Fot. 3. W gospodarstwie ocenia si? kilkaset deserowych odmian winoro?li

Ukraina. Ze stacji do?wiadczalnej Katedry Winoro?li Uniwersytetu w Kijowie pochodz? odmiany uniwersalne (zarwno o owocach deserowych, jak i nadaj?cych si? na przerb) o du?ej odporno?ci na choroby i mrz. S? to w wi?kszo?ci miesza?ce pochodz?ce od winoro?li truskawkowej (Vitis labrusca), winoro?li amurskiej (V. amurensis) i winoro?li w?a?ciwej (V. vinifera). Odmiany te maj? jagody o d?ugo?ci oko?o 20 mm i masie 20–30 g oraz du?? zawarto?? cukru. Ich okres dojrzewania w Polsce przypada na koniec lipca, sierpie?.

Z Instytutu Winoro?li w Odessie pochodz? odmiany typowo deserowe, z "domieszk?" francusko-ameryka?skich miesza?cw, wywodz?cych si? od odmiany 'Seyve-Villard'. Odmiany z tego rejonu maj? ?redni? odporno?? na mrz (od –210C do –240C), podwy?szon? odporno?? na choroby — zw?aszcza na m?czniaka rzekomego i m?czniaka ameryka?skiego oraz szar? ple?? — dzi?ki lu?no osadzonym owocom w gronach. Odmiany te maj? grona, ktrych masa dochodzi do 2 kg, a jagody s? najcz??ciej owalnego kszta?tu, bardzo smaczne. Z prywatnego o?rodka hodowlanego na Ukrainie — Winogradnaja Elita — pochodz? rwnie? miesza?ce typowo deserowe, z najnowszych interesuj?ce s? np. 'Podarok Zaporo?ju', 'Alina Zaporoska', 'Atlan Zaporoskij'. D?ugo?? owocw tych odmian dochodzi nawet do 40 mm, a ?rednica do 30 mm. Z tego o?rodka pochodzi tak?e du?o odmian obcopylnych.

Rosja. Interesuj?cym o?rodkiem hodowlanym w Rosji jest Nowoczerkask, stamt?d wywodz? si? takie odmiany, jak 'Kesza 1' (du?e owoce, 40 mm d?ugo?ci). Odmiany z tego o?rodka wyr?nia du?a odporno?? na mrz — do –250C. Wad? starszych odmian z tego rejonu mo?e by? natomiast du?y udzia? winoro?li amurskiej, co powoduje, ?e przy ociepleniach zimowych nast?puje ich rozhartowanie si?, a ro?liny przemarzaj? wtedy ju? przy –150C. Do otrzymania najnowszych krzy?wek u?ywa si? miesza?cw 'Seyve-Villarda', dzi?ki czemu s? mniej wra?liwe na takie uszkodzenia.

Mo?dawia. Z tego rejonu pochodz? odmiany winoro?li bardzo podobne do ukrai?skich, ale bez domieszki winoro?li amurskiej. S? odporne na mrz — ro?liny wytrzymuj? przewa?nie do –23(–24)0C. Nie szkodz? im kilkudniowe zimowe ocieplenia. Charakteryzuj? si? du?? odporno?ci? na choroby.

W?gry. To tak?e ?rd?o wielu ciekawych miesza?cw winoro?li. W?gierskie odmiany, jak mwi R. Pi?tek, s? du?o lepiej dopracowane od mo?dawskich, a ponadto odporniejsze na choroby i na mrz.

Czechy. Cenne, deserowe odmiany winoro?li pochodz? rwnie? z czeskiej hodowli, maj? atrakcyjne, du?e owoce, a tak?e zwi?kszon? wytrzyma?o?? na mrz — do –250C.

Ameryka P?nocna. Interesuj?cy o?rodek hodowlany w USA mie?ci si? w Genevie. Pochodz? stamt?d odmiany o du?ej odporno?ci na mrz — nawet do –270C. Ich owoce s? jednak mniej smaczne od miesza?cw europejskich. Ciekawe odmiany — odporne na mrz i choroby — wywodz? si? tak?e z Vinyland w Kanadzie.

Miejscowa hodowla

W swoim gospodarstwie Ryszard Pi?tek prowadzi tak?e hodowl? odmian winoro?li i w ci?gu kilkunastu lat uda?o si? uzyska? kilka warto?ciowych odmian. Jedn? z nich jest wcze?nie dojrzewaj?ca PR-96/3 'Ma?gorzatka' ('Madeleine Angevine' x py?ek 'Alden' i 'Royal'), jej owoce (21 mm x 19 mm) maj? granatowoczarny kolor (fot. 4), wcze?nie dojrzewaj?. Jest to odmiana uniwersalna, masa grona dochodzi do oko?o 700 g. Kolejn? wyhodowan? w Zawadzie odmian? jest PR-97/3 'Miodowa' (otrzymana z krzy?owania odmian w?gierskich ['Victoria' ('Junior') x 'Prim']. Grona ma ?rednie i du?e o masie 250–350 g. Jagody o wymiarach 20 mm x 18 mm s? ??tobursztynowe. Ro?liny w gruncie wytrzymuj? temperatur? oko?o –250C. Kolejn? interesuj?c? odmian? jest 'Czekoladowa' (mutacja odmiany 'Kardina? Ustoicziwyj Magaracz' ['Cardina?' x 'Antiej Magaraczskij']). Jej owoce s? okr?g?e, o ?rednicy 26–30 mm, ciemnoczerwone (fot. 5), maj? posmak czekoladowy. Odmiana wczesna, plenna, mo?e by? polecana do cieplejszych rejonw Polski i do uprawy pod os?onami.


Fot. 4. 'Ma?gorzatka'


Fot. 5. 'Czekoladowa'

R. Pi?tek zacz?? do hodowli kolejnych odmian wykorzystywa? odmiany obcopylne, krzy?uj?c je z odmianami pochodzenia ameryka?skiego. W kolekcji ma ju? kilka interesuj?cych siewek, wymagaj?cych jeszcze dalszej oceny.

Sprzeda? odmian?

Wed?ug Ryszarda Pi?tka, krzewy winoro?li od kilku lat ciesz? si? rosn?cym zainteresowaniem. Zw?aszcza ze strony ludzi zamo?nych, ktrzy chc? mie? swoj? ma?? winnic? i "piwniczk?". Ro?nie te? popularno?? uprawy winoro?li w gospodarstwach agroturystycznych. Ro?liny te ch?tnie sadz? rwnie? ich kolekcjonerzy i pasjonaci. Powstaj? tak?e pierwsze plantacje towarowe — dotyczy to g?wnie odmian przerobowych. Coraz wi?cej zwolennikw zyskuj? odmiany deserowe, szczeglnie interesuj?ce s? najnowsze odmiany o wczesnym terminie dojrzewania i bardzo atrakcyjnych owocach. Dla plantatorw najbardziej interesuj?ce z ekonomicznego punktu widzenia powinny by? odmiany dojrzewaj?ce pod os?onami bardzo wcze?nie — od pocz?tku lipca do po?owy sierpnia. Najwcze?niejsze odmiany podczas ciep?ych wiosen dojrzewaj? nawet pod koniec czerwca. Wtedy te? importowane winogrona s? bardzo drogie, a ich cena detaliczna przekracza 15 z?/kg. Gdyby uda?o si? zaoferowa? owoce odmian typowo deserowych, o niespotykanych kolorach, jak r?owy, ??ty, czarny (np. 'A?yj' — fot. 6, 'Orygina?', 'Diena?', 'Alina Zaporoska', 'Nowyj Wostorg Krasnyj' — fot. 7, 'Kodrianka' czy 'Jupiter') lub kszta?cie — wyd?u?onym, smoczkowatym, sercowatym (np. 'Kodrianka' — fot. 8, 'Diena?', 'Moskiewski Czarny' — fot. 9), mo?na by liczy? na bardzo dobre wyniki sprzeda?y. W najcieplejszych rejonach Polski udaje si? bowiem otrzyma? bardzo atrakcyjne owoce odmian miesza?cowych nawet z gruntu. Wed?ug R. Pi?tka, produkowane w Polsce owoce wczesnych, deserowych odmian winoro?li maj? lepszy smak od owocw importowanych z po?udniowych rejonw Europy. Cz?sto tak?e klienci s? sk?onni zap?aci? wi?cej za produkowane u nas winogrona, gdy? ro?liny te uprawiane s? prawie bez chemicznej ochrony, ewentualnie stosuje si? 1 lub 2 zabiegi przed zawi?zywaniem si? owocw.


Fot. 6. 'A?yj'


Fot. 7. 'Nowyj Wostorg Krasnyj'


Fot. 8. 'Kodrianka'


Fot. 9. 'Moskiewski Czarny'

Nowe odmiany deserowe

W kolekcji w gospodarstwie R. Pi?tka jest kilkaset odmian i co roku sprowadzane s? do niej nowe. Poni?ej przedstawiamy wybrane spo?rd deserowych i jeszcze ma?o znanych odmian, ktrych uprawa — zdaniem w?a?ciciela — jest bardzo obiecuj?ca.

'Ajwaz' ('Mo?dowa' x 'Cardinal') pochodzi z Ukrainy, jest plenna, owoce wcze?nie dojrzewaj?. Jagody s? du?e (28–30 mm x 22–25 mm), granatowe, grona okaza?e — o masie 1 kg i wi?ksze (fot. 10). Odporno?? na choroby podwy?szona, wytrzyma?o?? na mrz do –200C. Odmiana ta polecana jest do uprawy w tunelu, w uprawie polowej krzewy powinny by? okrywane na zim?.


Fot. 10. 'Ajwaz'

'Alina Zaporoska' ('Podarok Zaporo?ju' x 'Orygina?') pochodzi z Zaporo?a (Ukraina), wcze?nie dojrzewa, jest odmian? obcopyln?, owoce ma du?e (30 mm x 20 mm), r?owe, grona osi?gaj? mas? 450–600 g.

'Arkadia Czerwona' ('Keszerez' x 'Arkadia') pochodzi z Mo?dawii, wcze?nie dojrzewa, owoce (28 mm x 23 mm) maj? atrakcyjny r?owy kolor. Odmiana ta wyr?nia si? du?? odporno?ci? na choroby.

'Arocznyj' ('Interwitis Magaracza' x 'Dru?ba') pochodzi z Rosji, wcze?nie dojrzewa, grona osi?gaj? mas? 400–600 g, owoce s? du?e (25 mm x 18 mm), maj? r?owy kolor. Odporno?? na choroby jest du?a, wytrzyma?o?? na mrz do –250C, dlatego odmiana ta mo?e by? polecana do uprawy w gruncie.

ARV-6-2pk ('Agat Donskij' x 'Ruswien') jest now?, obcopyln? odmian? wyhodowan? w Nowoczerkasku, o wczesnym terminie dojrzewania owocw. Jagody (28 mm x 26 mm) maj? ??ty kolor, grona dorastaj? do 600 g i wi?cej.

'Bu?garia Odporna' V-45/23 (SV-20.473 x 'Bu?garia') to odmiana wyhodowana w Pleven (Bu?garia) wcze?nie dojrzewa, owoce (24–25 mm) s? lekko owalne lub kuliste, s?odkie, a grona osi?gaj? mas? ponad 1 kg. Odmiana ma wysok? odporno?? na choroby, mo?e by? polecana do upraw ekologicznych.

'Diemietra' [(V-25/20 x 'Palieri') x ('Arkadia' x 'Fieja')] to nowa, wczesna odmiana wyhodowana w Nowoczerkasku (Rosja). Ma bardzo du?e owoce (35 mm x 32 mm), czasem dorastaj? do 40 mm d?ugo?ci), ??tozielone. Grona osi?gaj? mas? powy?ej 1 kg — dorastaj? nawet do 2 kg.

'Elegia' pochodzi z Ukrainy (rodzice nieznani). Odmiana ta ma wysok? odporno?? na mrz — do –280C, dlatego jest polecana do uprawy w gruncie. Owoce (25 mm x 23 mm) maj? r?owy kolor, grona osi?gaj? mas? 600 g i wi?cej.

'Esther' (SV 12.375 x 'Magaracz-1') jest w?giersk? odmian?, o odporno?ci na mrz do –240C, dlatego mo?e by? polecana do uprawy w gruncie. Owoce (22 mm x 20 mm) maj? ciemnogranatowy kolor, nie s? uszkadzane przez osy, nie przejrzewaj?, mog? d?ugo pozostawa? na krzewie — nawet do przymrozkw.

'Groczanka Ustojcziwaja' ('Groczanka' x SV-12.375), wyhodowana na Ukrainie, jest jedn? z najwcze?niej dojrzewaj?cych odmian w kolekcji R. Pi?tka, o uniwersalnym zastosowaniu. Owoce s? ?rednio du?e (19–21 mm), maj? kolor ??tobursztynowy.

H 15-56 (rodzice nieznani) wyhodowana na Ukrainie. Grona o masie 600–800 g, owoce du?e — dorastaj? do 26 mm d?ugo?ci — r?owe. Dojrzewa ?rednio wcze?nie.

Jawa 199-206 'S?awa Mo?dawii' (rodzice nieznani) — odmiana wczesna, owoce s? bardzo du?e (37 mm x 23 mm), r?owe lub czerwone, maj? kszta?t paluszkw.

'Kesza 1' jest rosyjsk? odmian? obcopyln?, o ?rednio wczesnej porze dojrzewania. Owoce s? bardzo du?e (40 mm x 33 mm). Kwiaty mog? by? traktowane giberelinami, dzi?ki czemu nie zawi?zuj? nasion lub nasiona s? mi?kkie (owoce — tzw. rodzynki).

'?ora' to ukrai?ska odmiana [(SV-20.473 x 'Mus-cat Hamburg') x ('Odesskij Miedowyj' x swobodne zapylenie)], owoce (30 mm x 20 mm) dojrzewaj? w lipcu (pod os?onami), maj? kolor bia?ozielony. Grona na dobrych stanowiskach czasem osi?gaj? mas? do 2 kg.

'Kobra' i 'Pola' to odmiany czeskie, ktrych grona dorastaj? do 40 cm d?ugo?ci. 'Pola' ma r?owofioletowe lub r?owoczerwone owoce, dorastaj?ce do 3 cm d?ugo?ci. W tunelu wymagaj? 2- lub 3-krotnego opryskiwania przeciwko chorobom.

'Mohara' to czeska odmiana, pochodzi od V. vinifera, ma podwy?szon? odporno?? na mrz.

'Kodrianka' ('Mo?dowa' x 'Marszalskij') jest wczesn? odmian? z owocami (30–32 mm x 22 mm) w typie paluszkw, granatowymi, s?odkimi i bardzo smacznymi, grona maj? mas? 1 kg i wi?cej. Wytrzyma?o?? na mrz krzeww do –210C. Dobra odmiana do uprawy pod os?onami. W amatorskiej uprawie polowej wymaga ciep?ych stanowisk i okrywania krzeww na zim?.

'Lady Patricia' ('Landal 244' x SV 12-375) to ameryka?ska odmiana ze smoczkowatymi owocami (40 mm x 19 mm), ma grona o masie 600 g. Odporna na mrz (znosi do –260C).
'Lutti' V-68.025 jest ameryka?sk? odmian?, typowo deserow?, z chrupi?cymi owocami o d?ugo?ci ponad 20 mm, odporno?? na mrz od –280C do –300C.

'Moskiewski Czarny' ('A?cza' x 'Seneca') jest odmian? wyhodowan? w Rosji, o ?rednio p?nym terminie dojrzewania owocw. Jagody typu smoczkowatego (35 mm x 15 mm), grona ?redniej wielko?ci (250–400 g), d?ugo pozostaj? na krzewie, owoce mo?na przechowywa?. Odmiana ta ma wysok? odporno?? na choroby.

'Muskat Letni' (SV 20.366 x 'Szlskertek Kirlynje Muskotly') jest bardzo wcze?nie dojrzewaj?c? odmian?, o du?ych jajowatych owocach (30–32 mm x 22 mm) koloru bursztynowego, grona maj? mas? 500–600 g, odporno?? na mrz do –24°C.

'Muskat Straszenskij' ('Dru?ba' x SV 20.473) jest ?rednio p?n? odmian?, ma owalne, ciemnofilotewe owoce (28 mm x 25 mm). Odmiana ta wyr?nia si? podwy?szon? odporno?ci? na choroby.

'Nadie?da AZOS' to ukrai?ska odmiana ('Mo?dowa' x 'Cardinal') wcze?nie dojrzewaj?ca, o fioletowoczarnych, smoczkowatych owocach, ktre dorastaj? do 30 mm d?ugo?ci.

'Tamierlan' FV-1-pk ('Frumoasa Albae' x 'Wostorg') pochodzi z Rosji, jest ?rednio p?na, owoce maj? kszta?t paluszkw (34 mm x 24 mm), wytrzyma?o?? na mrz –250C, co pozwala s?dzi?, ?e odmian? t? b?dzie mo?na uprawia? w naszych warunkach w gruncie.

'Tomajskij' (SV-20.365 x 'Cardinal') pochodzi z Mo?dawii, wcze?nie dojrzewa, owoce s? kuliste, ciemnoczerwone, dorastaj? do 30 mm d?ugo?ci.

'Timur' ('Frumoasa Albae' x 'Wostorg') pochodzi z Rosji, bardzo wcze?nie dojrzewa, owoce
(29 mm x 21 mm) ??te, nie p?kaj?, mog? d?ugo pozostawa? na krzewie. Nie s? uszkadzane przez osy. Grona osi?gaj? mas? do 700 g (fot. 11). Odmiana ta ma podwy?szon? odporno?? na choroby.


Fot. 11. 'Timur'

'Wostorg' [('Zaria Siewiera' x 'Dolores') x 'Ruskij Rannij'] ma bardzo du?e grona i owoce, ktre s? ??te (fot. 12) i bardzo smaczne, z du?? zawarto?ci? cukru, mog? d?ugo pozostawa? na krzewie.
Odmiana dobrze owocuje w tunelu, wymaga silnego ci?cia, reguluj?cego owocowanie. Dojrzewanie owocw bardzo wczesne, plenno?? krzeww wysoka. Grona du?e, lu?ne. Jagody du?e, kuliste, ??tawe z wyra?nym, ciemniejszym rumie?cem od strony nas?onecznionej, bardzo smaczne. Odporno?? krzeww na choroby grzybowe podwy?szona, na mrz — ?rednio wysoka (do –250C). Bardzo interesuj?ce s? nowe mutacje pochodz?ce od tej odmiany, np. 'Wostorg Idealnyj', 'Wostorg Krasnyj', 'Nowyj Wostorg Krasnyj', 'Wostorg Czarnyj'.


Fot. 12. 'Wostorg'


powrt

 

Hasło Ogrodnicze| plantpress.pl | kontakt | polityka prywatności
  © 1998-2018 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materiały umieszczone na portalu www.szkolkarstwo.pl objęte są ochroną wynikającą z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a właścicielem ich autorskich praw majątkowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, iż dalsze rozpowszechnianie aktualnych artykułów opublikowanych na portalu www.szkolkarstwo.pl jest zabronione niezależnie od celu w jakim rozpowszechnienie miałoby nastąpić, lub użytego środka przekazu.