Szkółkarstwo - strona g��wna  
       
 

Zapraszamy na nasze portale:

ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

 

Szukaj: w roku:

RO?LINY OZDOBNE

OCHRONA RO?LIN WRZOSOWATYCH PRZED FYTOFTOROZ?

Prof. Leszek B. Orlikowski

Numer archiwalny: 02/2005


W?rd wielu chorb stwierdzanych na ro?linach wrzosowatych fytoftoroza nale?y do najgro?niejszych. Pojawienie si? jej w szk?ce czy w ogrodzie prowadzi na og? do zamierania ro?lin lub drastycznego obni?enia ich warto?ci zdobniczej. Spo?rd ponad 80 gatunkw z rodzaju Phytophthora stwierdzono na ro?linach wrzosowatych wyst?powanie kilkunastu. Najcz??ciej s? to: P. citricola, P. cinnamomi, P. citrophthora, a od kilku lat rwnie? P. ramorum. Uprawa w szk?ce, ogrodzie czy na dzia?ce kilku gatunkw ro?lin wrzosowatych mo?e prowadzi? do kumulowania si? tej grupy patogenw na resztkach ro?lin i w glebie. Stwarza to jeszcze wi?ksze zagro?enie dla poszczeglnych gatunkw ro?lin.


Gatunki patogenu i ro?liny ?ywicielskie

  • P. citricola jest gatunkiem najcz??ciej wyst?puj?cym na r?anecznikach. Na m?odych pora?onych ro?linach wierzcho?ki p?dw br?zowiej? i brunatniej?, a nekroza rozszerza si? na blaszki li?ciowe. Niekiedy patogen mo?e infekowa? p?d przy nasadzie powoduj?c jego wi?dni?cie i zamieranie. W przypadku opanowania starszych ro?lin cz?sto pojawiaj? si? w miejscach rozga??zie? p?dw wyd?u?one, brunatne plamy rozszerzaj?ce si? na nast?pne odga??zienia. Je?li plamy wyst?pi? na prawie ca?ym obwodzie p?du, dochodzi do stopniowego wi?dni?cia li?ci i zamierania pojedynczych p?dw, zwykle po jednej stronie ro?liny. Na borwce brusznicy objawy wyst?puj? zwykle po jednej stronie ro?liny. Wierzcho?ki ?odyg br?zowiej?, a zgnilizna rozszerza si? na li?cie. Przed kilkoma laty P. citricola wykryto na zamieraj?cych wierzcho?kach p?dw wrzosw. Pocz?tkowo zbr?zowienie wyst?powa?o na d?ugo?ci kilku centymetrw od wierzcho?ka i, w zale?no?ci od stopnia zdrewnienia, nekroza rozszerza?a si? w kierunku podstawy. Pora?one p?dy zagina?y si? ku do?owi. Opisane symptomy fytoftorozy by?y podobne do objaww szarej ple?ni (Botrytis cinerea). W celu stwierdzenia przyczyny choroby niezb?dne jest wi?c wykonanie analizy mikologicznej chorych ro?lin.
  • P. cinnamomi infekuje g?wnie podstaw? p?dw i korzenie wi?kszo?ci ro?lin wrzosowatych. Li?cie pora?onych r?anecznikw s? jasnozielone, po czym wi?dn? (fot. 1). Na wrzosach br?zowiej? ca?e, pojedyncze p?dy, zwykle po jednej stronie ro?liny i nekroza rozszerza si? stopniowo. Choroba wyst?puje na og? placowo.


Fot. 1. Wi?dni?cie r?anecznika pora?onego przez P. cinnamomi

  • P. citrophthora wyst?puje g?wnie na pierisie, powoduj?c zamieranie wierzcho?kw p?dw (fot. 2).
    Niekiedy objawy widoczne s? tylko po jednej stronie chorej ro?liny. Zgnilizna, pojawiaj?ca si? na wierzcho?ku p?du, rozszerza si? stopniowo w d? do miejsca rozga??zienia p?dw i stopniowo obejmuje nast?pne przyrosty.


Fot. 2. Fytoftoroza — objawy na wierzcho?ku p?du pierisa

  • P. ramorum stwierdzono w Europie po raz pierwszy w sezonie 1993/94. Patogen ten wywo?a? zaraz? r?anecznika. Do 2005 roku patogen stwierdzono na wi?kszo?ci gatunkw r?a-necznika ale rwnie? na borwce brusznicy, kalmii, pierisie, ki?cieniu i wrzosach. Badania prowadzone w innych krajach wykaza?y, ?e P. ramorum mo?e si? rwnie? rozwija? na innych ro?linach, w tym na golterii pe?zaj?cej (Gaultheria procumbens). Wykazano, ?e na golterii patogen tworzy? kilkakrotnie wi?cej chlamydospor (zarodnikw przetrwalnikowych) ni? na gatunkach uznanych dotychczas za ro?liny ?ywicielskie, mimo prawie niewidocznych symptomw chorobowych na jej li?ciach. Objawy wywo?ane przez P. ramorum na r?aneczniku s? podobne do powodowanych przez P. citricola. Wyst?puj? g?wnie na wierzcho?kach p?dw, gdzie dochodzi do br?zowienia i brunatnienia kory, a nekroza rozszerza si? na li?cie. Niekiedy zmiany obserwowane s? tylko na li?­ciach, w postaci nieregularnych, br?zowych plam w r?nych miejscach blaszek. Pora?one li?-cie szybko opadaj?.

Rozwj patogenu

Wszystkie z wymienionych gatunkw z rodzaju Phytophthora rozwijaj? si? szybko w warunkach bardzo wysokiej wilgotno?ci wzgl?dnej powietrza i w temperaturze powy?ej 200C. Tylko P. ramorum rozwija si? w temperaturze od 20C do oko?o 300C, przy optimum wynosz?cym 200C. Oznacza to, ?e patogen zagra?a ro?linom cz?sto ju? od wczesnej wiosny a? do p?nej jesieni. Na pora?onych li?ciach i ?odygach tworz? si? zarodnie p?ywkowe (zoosporangia), z ktrych — nawet przy niewielkich wahaniach temperatury — uwalniaj? si? zarodniki p?ywkowe (zoospory). Zarodniki te s? roznoszone z wod? po ro?linie oraz na kontenerowni. Phytophthora ramorum, ju? po kilku dniach od pojawienia si? pierwszych plam na pora?onej ro?linie, tworzy w obr?bie przebarwie? liczne chlamydospory, umo?liwiajaj?ce patogenowi przetrwanie niekorzystnych warunkw.

Ochrona

W ochronie ro?lin wrzosowatych przed patogenami z rodzaju Phytophthora bardzo istotna jest zdrowotno?? sadzonek, stan sanitarny pod?o?a (najlepiej, aby by?o nowe) i pojemnikw oraz kontenerowni. Podczas sadzenia trudno odr?ni? chore ro?liny od zdrowych. Fytoftoroza ujawnia si? bowiem po kilku, kilkunastu tygodniach od sadzenia, w zale?no?ci od warunkw klimatycznych. Po zauwa?eniu chorych ro?lin trzeba je niezw?ocznie usun?? ze szk?ki tak, aby pod?o?e nie spada?o na mat?. Ro?liny takie nale?y spali?, a pod?o?e parowa? lub odkazi? chemicznie przy u?yciu ?rodka Basamid 97 GR. Od momentu stwierdzenia fytoftorozy nale?y regularnie kontrolowa? ro?liny w szk?ce i konieczna jest dalsza ich ochrona. Dane z pi?miennictwa wskazuj?, ?e ro?liny wrzosowate, zw?aszcza wrzosy i wrzo?ce, s? bardzo wra?liwe na niektre ?rodki ochrony — reaguj? zahamowaniem tworzenia nowych korzeni, ograniczeniem wzrostu i niekiedy br?zowieniem wierzcho?kw p?dw lub brzegw li?ci.

Badania prowadzone na r?anecznikach oraz wrzosach wykaza?y, ?e ?rodki Mildex 711,9 WG i Previcur Energy 840 SL spe?niaj? wymagania szk?karzy. Skutecznie chroni? ro?liny przed P. citricola, P. cinnamomi i P. ramorum, nie oddzia?uj?c negatywnie na rozwj ro?lin, a wr?cz stymuluj?c ich wzrost. Previcur Energy 840 SL winien by? stosowany doglebowo w st??eniu 0,2% (oko?o 2 l cieczy na m2), wsz?dzie tam, gdzie fytoftoroza ju? wyst?powa?a i istnieje prawdopodobie?stwo ponownego pojawienia si? patogenu. Fungicyd ten mo?na stosowa? w czasie ukorzeniania sadzonek i po ich posadzeniu do doniczek. Z kolei Mildex 711,9 WG, w st??eniu 0,2%, mo?e by? z powodzeniem u?ywany do opryskiwania ro?lin. Fosetyl glinowy jako jedna z substancji aktywnych tego ?rodka stymuluje odporno?? ro?lin na Phytophthora spp., podczas gdy fenamidon — drugi sk?adnik tego fungicydu — bardzo silnie ogranicza tworzenie zoosporangiw. Dodatkow? zalet? ?rodka Mildex jest silne hamowanie formowania chlamydospor przez P. ramorum. Spo?rd badanych ?rodkw Mildex w najwi?kszym stopniu hamowa? tworzenie si? tych zarodnikw. W czasie wegetacji fungicyd ten nale?y zastosowa? po zauwa?eniu nawet sporadycznych symptomw choroby. Ro?liny trzeba opryska? bardzo dok?adnie tak, aby ciecz u?ytkowa pokry?a ca?e p?dy, a tak?e ich podstaw?.
Fytoftoroza rozwija si? szczeglnie szybko w ciep?e, wilgotne (np. kikudniowa m?awka) dni. Je?li nie opryskiwano ro?lin przed wyst?pieniem takich warunkw, zabieg trzeba wykona? bezpo?rednio po ustabilizowaniu si? pogody. Bardzo istotna jest ochrona wierzcho?kw p?dw. Dlatego przy intensywnym wzro?cie ro?lin opryskiwania nale?y powtarza? co 10–14 dni. Wskazane jest przemienne u?ycie ?rodka Mildex 711 WG z biopreparatami Biosept 33 SL (0,05%) lub Biochikol 020 PC (1%).


powrt

 

Hasło Ogrodnicze| plantpress.pl | kontakt | polityka prywatności
  © 1998-2018 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materiały umieszczone na portalu www.szkolkarstwo.pl objęte są ochroną wynikającą z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a właścicielem ich autorskich praw majątkowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, iż dalsze rozpowszechnianie aktualnych artykułów opublikowanych na portalu www.szkolkarstwo.pl jest zabronione niezależnie od celu w jakim rozpowszechnienie miałoby nastąpić, lub użytego środka przekazu.