Szkółkarstwo - strona g��wna  
       
 

Zapraszamy na nasze portale:

ogrodinfo.pl

ogrodinfo.pl

 

Szukaj: w roku:

OGÓLNE

ZMIANY W ASORTYMENCIE KRAJOWYCH SZKÓŁEK BYLINOWYCH

Dr Jacek Marcinkowski

Numer archiwalny: 06/2003


Produkcja bylin w Polsce rozwija się szybko, dzięki spopularyzowaniu się pojemnikowej uprawy tych roślin, powiększaniu się sieci specjalistycznych punktów sprzedaży detalicznej (centra ogrodowe), rozszerzającemu się rynkowi wewnętrznemu i pojawiającym się możliwościom eksportu. Ze wszystkimi tymi zjawiskami idą w parze zmiany w asortymencie gatunków i odmian produkowanych roślin.


Podstawowe etapy przemian

W latach 70. ubiegłego wieku w uprawie bylin specjalizowały się małe szkółki prywatne lub komunalne, prowadzone przez zakłady zieleni miejskiej większych miast. Były to szkółki gruntowe, które w większości upadły ze względów ekonomicznych i technologicznych. W asortymencie tych gospodarstw znajdowało się prawie 600 gatunków i odmian. W latach 80. ub. w. rozpoczęto produkcję bylin w pojemnikach w KZD w Nowym Dworze, a w latach 90. XX w. działało już wiele szkółek pojemnikowych. Asortyment produkowanych bylin uległ zwiększeniu do ponad 700 gatunków i odmian. Ostatnio ciągle powstają nowe szkółki z dużym asortymentem, w większości opartym na zasobach szkółek niemieckich i holenderskich (fot. 1). Krajowe zasoby w ogrodach kolekcjonerów i w ogrodach botanicznych w znacznej części pozostają niewykorzystane.


FOT. 1.  W SZKÓŁKACH BYLIN POJAWIA SIE NOWY ASORTYMENT ODMIAN

Liczby, częstotliwości, tendencje

W ciągu ostatnich 30 lat w Polsce pojawiło się w produkcji łącznie przeszło 2 tysiące gatunków i odmian bylin. Liczby tej nie da się dokładnie określić, ze względu na niezgodności w nazewnictwie niektórych taksonów (na nieprawidłowości w nazewnictwie bylin, wprowadzające zamieszanie i dezorientujące nabywców, zwracałem uwagę w "Szkółkarstwie" 4/97). Szacuję, że w Europie Zachodniej w produkcji towarowej znajduje się obecnie ok. 10 tysięcy taksonów bylin.

Gatunki i odmiany bylin występują lub występowały w naszych szkółkach z różną częstotliwością. Na wszystkich listach (1970–2002), które przeanalizowałem, znalazł się tylko jeden gatunek — czyściec wełnisty (Stachys byzantina — fot. 2), niewielka grupa bylin powtarza się dość często (tab. 1), natomiast zdecydowana większość gatunków i odmian oferowana jest tylko w niewielu szkółkach lub wręcz w jednym miejscu. Dotyczy to przede wszystkim bylin wprowadzanych w ostatnich latach (widać już skutki działalności firm zaopatrujących w młode rośliny do dalszej uprawy, oferujących bogaty asortyment).
Sporo gatunków i odmian bylin znajdujących się w katalogach z lat 70. ub. wieku zniknęło już z produkcji. Były to gatunki o mniejszych, przynajmniej stosownie do powszechnych upodobań, wartościach dekoracyjnych, często rodzime, np. Actaea rubra, Anemone canadensis, Anthericum ramosum, Stachys officinalis, Silphium perfoliatum, Telekia speciosissima, Rheum palmatum, Rudbeckia laciniata, Rudbeckia nitida, Cimicifuga sp. Zwraca uwagę, że są to na ogół byliny bardzo wysokie i bujnie rosnące, które z łatwością były produkowane w szkółkach gruntowych, ale sprawiają pewne problemy w szkółce pojemnikowej. Najliczniejszą grupę roślin wycofanych u nas z produkcji stanowią jednak stare ogrodowe odmiany rodzajów uważanych za trzon doboru bylin na rabaty, jak: Aster dumosus (9 odmian wycofanych), Aster novi-belgii (14), Astilbe x arendsii (9), Phlox paniculata (29), Solidago sp. (9 gatunków i odmian).


FOT. 2.  CZYŚCIEC WEŁNIASTY TO JEDNA Z NAJCZĘŚCIEJ PRODUKOWANYCH U NAS BYLIN

TABELA 1. CZĘSTOTLIWOŚĆ WYSTĘPOWANIA NIEKTÓRYCH GATUNKÓW I ODMIAN BYLIN W KATALOGACH I LISTACH CENOWYCH WYBRANYCH POLSKICH SZKÓŁEK Z LAT 1970–2002

Niektóre z bylin uprawianych w latach 70. XX wieku, a później wycofanych z krajowej produkcji, wróciły do asortymentu szkółek (razem ok. 65 gatunków i odmian). Wśród powracających do produkcji bylin zwraca uwagę spora liczba gatunków znajdujących zastosowanie w nasadzeniach "naturalistycznych" (Alcea ficifolia, Geranium endresii, Myosotis palustris, Oxalis acetosella, Primula veris, Rodgersia aesculifolia, Thalictrum aquilegifolium, Tradescantia x andersoniana — fot. 3), choć są także nowsze ogrodowe odmiany typowych bylin rabatowych — tawułek, astrów, złocieni (Chrysanthemum sp. — fot. 4), płomyków i pysznogłówek (Monarda sp.).


FOT. 3. TRADESCANTIA 'CONCORD GRAPE'


FOT. 4. CHRYSANTHEMUM 'DWARF SNOW LADY'

Wśród roślin, które były uprawiane w latach 70. i 90. ub. wieku, a teraz nie są oferowane w szkółkach, znajdują się także inne starsze gatunki oraz odmiany zastąpione nowszymi, np. Armeria maritima 'Laucheana' (to stara odmiana), odmiany goździków (Dianthus sp.), ostróżek (Delphinium sp.), przymiotna (Erigeron sp.), funkii (Hosta sp.), kosaćców syberyjskich (Iris sibirica), nawłoci i gatunki zastąpione odmianami, jak przedstawicielki Anemone hybrida (tzw. zawilce japońskie).

Mniej niż połowa gatunków i odmian z lat 70. i 90. ub. w., produkowana jest do tej pory. Razem jest to ok. 210 bylin, przede wszystkim popularnych gatunków, łatwych w uprawie, znajdujących szerokie zastosowanie głównie w ogrodach przydomowych. W kilku przypadkach gatunki w formie typowej zastąpione są starymi odmianami, jak: Achillea filipendulina 'Parker's Variety', Achillea ptarmica 'Perry's White', Ranunculus acris 'Multiplex', Rudbeckia fulgida 'Goldsturm', Sedum spectabile 'Brillant', Gypsophila 'Rosenschleier', Geum coccineum 'Borisii'. Mam jednak wątpliwości, czy rzeczywiście rozmnażane są prawdziwe odmiany, czy raczej populacje otrzymane z nasion lub mieszaniny przypadkowych klonów.

W ostatnich latach

W latach 90. liczba gatunków i odmian wzrosła znacznie w porównaniu z poprzednimi dwiema dekadami, przybyło ponad 450 gatunków i odmian. Wprowadzono wiele roślin wcześniej mało znanych, czasem nawet niezbyt u nas przydatnych ze względu na niską zimotrwałość (np. Commelina tuberosa). Wśród nowo wprowadzanych odmian zwraca uwagę spora liczba bylin nadających się do ogrodu skalnego, dobrze prezentujących się w małych pojemnikach (fot. 5), znakomitych więc do sprzedaży w centrach ogrodowych (26 form rozchodników — Sedum sp., 11 rojników — Sempervivum sp., 15 skalnic — Saxifraga sp., 11 niskich goździków — Dianthus sp., odmiany kostrzewy — Festuca sp., płomyka szydlastego — Phlox subulata).


FOT. 5. SEDUM SPATHULIFOLUIM 'PURPUREUM'

Pierwsze lata XXI wieku przyniosły dalsze zwiększenie wyboru bylin produkowanych w szkółkach. Razem przybyło prawie 800 gatunków i odmian. W większości były to odmiany uprawne, starsze lub najnowszej hodowli, łącznie ok. 580 taksonów, natomiast gatunków w formie typowej przybyło 205 (tab. 2).

TABELA 2. LICZBA NOWYCH GATUNKÓW I ODMIAN BYLIN WYBRANYCH RODZAJÓW
W KRAJOWEJ PRODUKCJI SZKÓŁKARSKIEJ

Wymagania klimatyczne

Są wśród nowości na polskim rynku rośliny przeznaczone dla różnych stref klimatycznych od
9. do 2. (tab. 3). Dane te należy traktować orientacyjnie, gdyż pochodzą ze źródła opracowanego przez autorów brytyjskich, jednak dają ogólny pogląd na niedostosowanie najnowszego doboru do naszego dość surowego klimatu (większość obszaru Polski leży w strefie 6.).

TABELA 3. LICZBA TAKSONÓW BYLIN OFEROWANYCH PRZEZ POLSKIE SZKÓŁKI,
ODPOWIEDNICH DLA POSZCZEGÓLNYCH STREF KLIMATYCZNYCH

Na przykład wśród gatunków odpowiednich dla strefy 8. są: Delphinium cardinale, Bouteloua gracilis, Carex pendula, Delosperma deschampsii, Delosperma hoockeri, Dryopteris
erythrosora, Kniphofia citrina, Leptinella petentillina, Lupinus arboreus, Phygelius capensis, Sisyrinchium californicum, Stipa tenuissima
. Prawdopodobnie dobór ten zweryfikowała ostatnia zima.

Jak kształtować asortyment w szkółce?

Odbiorcy masowi, firmy zajmujące się terenami zieleni w miastach oraz urządzaniem ogrodów i parków, szukają bylin z podstawowego asortymentu, zwłaszcza gatunków sadzonych w większych ilościach, np. bylin zadarniających do parków. Przeciwieństwem są amatorzy-kolekcjonerzy, którzy żądają interesujących, najnowszych odmian, nawet jeśli są one wrażliwe, mniej obficie kwitnące, a nawet niezbyt dekoracyjne, ale ciekawe z innych względów. Aby ograniczyć ryzyko zbytu, właściciel szkółki powinien skoncentrować się na jednym kręgu odbiorców i do jego wymagań dostosować asortyment i wielkość produkcji.

Przeciętni klienci szkółki bylinowej z reguły nie są tak wytrawnymi znawcami, aby żądać określonych gatunków i odmian. Najczęściej wybierają je z oferty. Jeśli przedsiębiorstwo oferuje np. 50 odmian płomyka wiechowatego (Phlox paniculata — fot. 6), można z pewnością przyjąć, że z każdej odmiany sprzedana będzie pewna ilość roślin. Trudno jednak uwierzyć, że niektóre odmiany będą szczególnie poszukiwane, o ile nie zostaną podjęte działania promocyjne na wielką skalę. Mając tylko 20 odmian płomyka w ofercie można uzyskać ten sam poziom sprzedaży i prawdopodobnie ten sam dochód. Stąd wynika tendencja do produkowania mniejszej liczby odmian, ale większej ilości gatunków.


FOT. 6. PHLOX PANICULATA '


powrót

 

Hasło Ogrodnicze| plantpress.pl | kontakt | polityka prywatności
  © 1998-2018 Plantpress Sp. z o.o.
 

NOTA PRAWNA

Materiały umieszczone na portalu www.szkolkarstwo.pl objęte są ochroną wynikającą z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a właścicielem ich autorskich praw majątkowych jest Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie.

Plantpress sp. z o.o z siedzibą w Krakowie zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, iż dalsze rozpowszechnianie aktualnych artykułów opublikowanych na portalu www.szkolkarstwo.pl jest zabronione niezależnie od celu w jakim rozpowszechnienie miałoby nastąpić, lub użytego środka przekazu.